Gdy kot zaczyna załatwiać się poza kuwetą, wielu opiekunów od razu myśli, że robi to „na złość”. Tymczasem kot nie planuje zemsty ani nie próbuje człowieka ukarać. Oddawanie moczu lub kału poza kuwetą to bardzo ważny sygnał, że dzieje się coś niepokojącego — zdrowotnie, emocjonalnie albo środowiskowo.

To jeden z najczęstszych problemów, z jakimi opiekunowie zgłaszają się do behawiorysty kotów. I jednocześnie jeden z tych, których absolutnie nie wolno ignorować.

Najpierw weterynarz

Jeśli kot nagle przestał korzystać z kuwety, pierwszym krokiem powinna być wizyta u lekarza weterynarii.

Bardzo wiele chorób powoduje załatwianie się poza kuwetą, między innymi:

• idiopatyczne zapalenie pęcherza,
• kamienie i kryształy w drogach moczowych,
• ból podczas oddawania moczu,
• przewlekła choroba nerek,
• choroby zębów
• cukrzyca,
• nadczynność tarczycy,
• zaparcia,
• biegunki,
• choroby stawów i kręgosłupa,
• demencja u starszych kotów.

Kot bardzo szybko zaczyna kojarzyć kuwetę z bólem. Jeśli podczas sikania lub wypróżniania coś go boli, może próbować załatwić się w innym miejscu.

Szczególnie alarmujące są sytuacje, gdy:

• kot często chodzi do kuwety,
• długo siedzi w kuwecie,
• miauczy podczas sikania,
• oddaje małe ilości moczu,
• liże okolice intymne,
• pojawia się krew w moczu,
• kot przestaje oddawać mocz.

U samców zatkanie cewki moczowej jest stanem zagrożenia życia.

Kuweta może być dla kota nieodpowiednia

Bardzo często problem nie wynika z „niegrzeczności”, ale z tego, że kuweta po prostu nie spełnia potrzeb kota.

Za mała kuweta

Większość kuwet dostępnych w sklepach jest za mała. Kot powinien móc swobodnie się obrócić, wykopać dołek i przyjąć wygodną pozycję.

Dobra kuweta powinna mieć długość minimum 1,5 długości kota (bez ogona).

Kuweta zamknięta

Niektóre koty źle znoszą kuwety zamknięte.

W środku gromadzi się zapach amoniaku, jest duszno, ciemno i brak możliwości obserwacji otoczenia. Dla kota może to być bardzo stresujące.

Część kotów boi się także klapki przy wejściu, która za każdym razem przejeżdza im po grzbiecie.

Zbyt wysoki próg

Starsze koty, koty z bólem stawów lub po urazach mogą mieć problem z wchodzeniem do kuwety.

Czasami wystarczy wymiana kuwety na niższą, by problem zniknął.

Żwirek ma ogromne znaczenie

Kot może odmawiać korzystania z kuwety przez sam żwirek.

Najczęstsze problemy:

• żwirek pachnący,
• ostre granulki raniące łapy,
• zbyt gruby żwirek,
• zmiana żwirku „z dnia na dzień”,
• za mało żwirku,
• zbyt dużo żwirku
  

Większość kotów preferuje drobny, miękki, bezzapachowy żwirek przypominający naturalne podłoże.

Nagła zmiana rodzaju żwirku bardzo często kończy się protestem kuwetowym.

Brudna kuweta = problem

Kot ma znacznie bardziej czuły węch niż człowiek, dlatego dla wielu kotów kuweta z zalegającym moczem lub kałem jest po prostu nieakceptowalna.

Kuwetę należy sprzątać minimum 1–2 razy dziennie, a regularnie także dokładnie myć zwykłym płynem do mycia naczyń.

Bardzo intensywne detergenty również mogą zniechęcać kota.

Zbyt mało kuwet

W domu z większą liczbą kotów bardzo często jest za mało kuwet.

Kuwety powinny znajdować się w różnych miejscach mieszkania, a nie wszystkie obok siebie.

Stres i emocje

Kot może załatwiać się poza kuwetą również z powodu silnego stresu.

Najczęstsze przyczyny:

• pojawienie się nowego kota,
• konflikty między kotami,
• przeprowadzka,
• remont,
• nowy partner lub dziecko,
• hałas,
• nuda,
• brak poczucia bezpieczeństwa,
• zmiana rutyny,
• długotrwałe napięcie.

Konflikty między kotami

Wielokocie domy często wyglądają spokojnie tylko pozornie. Kot może być blokowany przy kuwecie przez innego kota:

• spojrzeniem,
• zastawieniem przejścia,
• gonitwami,
• zaczepianiem,
• samą obecnością
  

W efekcie kot blokowany zaczyna załatwiać się w „bezpieczniejszych” miejscach. Dlatego bardzo ważna jest obserwacja relacji między kotami.

Znaczenie moczem a problem kuwetowy — to nie zawsze to samo

Nie każde sikanie poza kuwetą jest znaczeniem terenu.

Znaczenie moczem

Najczęściej:

• kot stoi pionowo,
• ogon drży,
• mocz trafia na pionową powierzchnię.
  

To zwykle ma związek ze stresem, napięciem lub komunikacją zapachową.

Problem kuwetowy

Najczęściej:

• kot kuca,
• oddaje większą ilość moczu,
• wybiera miękkie powierzchnie.
  

Przyczyny są zwykle zdrowotne, środowiskowe lub emocjonalne.

Rola behawiorysty w diagnostyce problemów kuwetowych

Jako behawiorystka często potrafię zauważyć rzeczy, które pomagają ukierunkować dalszą diagnostykę.

Dokładny wywiad, analiza zachowania kota i obserwacja objawów mogą podpowiedzieć, czy problem może mieć podłoże:

• bólowe,
• neurologiczne,
• ortopedyczne,
• urologiczne,
• stresowe,
• środowiskowe lub społeczne
  

Czasami już sam sposób oddawania moczu, wybór miejsca, pozycja ciała kota czy moment pojawiania się problemu daje bardzo ważne wskazówki dotyczące tego, co warto sprawdzić dalej.

W praktyce behawior i zdrowie bardzo mocno się ze sobą łączą — dlatego przy problemach kuwetowych często konieczna jest jednoczesna współpraca behawiorysty i lekarza weterynarii.

Nie wolno karać kota

Krzyk, wkładanie kota do kuwety, bicie, pryskanie wodą czy wcieranie nosa w mocz tylko pogłębiają problem. Kot nie zrozumie kary.

Za to może:

• zacząć bać się opiekuna,
• odczuwać jeszcze większy stres,
• załatwiać się w jeszcze bardziej ukrytych miejscach.
  

W kocim świecie mocz i kał są naturalnym elementem komunikacji. Dla kota załatwienie się poza kuwetą nie jest „złośliwością” ani robieniem czegoś „na złość”.
W ten sposób bardzo często komunikuje, że doświadcza bólu, stresu, dyskomfortu albo że coś w jego otoczeniu przestało spełniać jego potrzeby.

Jak pomóc kotu?

Warto:

• wykonać badania moczu i krwi u weterynarza,
• ocenić liczbę i ustawienie kuwet,
• sprawdzić rodzaj żwirku,
• zwiększyć poczucie bezpieczeństwa kota,
• zmniejszyć stres,
• zadbać o rutynę,
• wzbogacić środowisko,
• obserwować relacje między kotami,
• skonsultować się z behawiorystą kotów
  

Im szybciej znajdzie się przyczynę problemu, tym większa szansa na jego rozwiązanie.

Podsumowanie

Kot załatwiający się poza kuwetą nie jest „złośliwy”. To sygnał, że coś jest nie tak. Czasami przyczyną jest choroba, czasami stres, a czasami źle dobrana kuweta lub żwirek. Bardzo często problem ma kilka przyczyn jednocześnie.Najważniejsze to nie karać kota i nie ignorować objawów.

Za każdym takim zachowaniem stoi jakaś potrzeba, dyskomfort albo cierpienie, które kot próbuje nam zakomunikować.