Wielu opiekunów nie zdaje sobie sprawy, że kot może cierpieć z powodu silnego bólu jamy ustnej przez długie miesiące, a mimo to nadal jeść, mruczeć czy zachowywać się „normalnie”. Jedną z najczęstszych i najbardziej bolesnych chorób kocich zębów jest FORL.

Co to jest FORL?

FORL to choroba polegająca na stopniowym niszczeniu tkanek zęba przez własny organizm kota. Dochodzi do bolesnej resorpcji (rozpuszczania) zęba – często zaczynającej się poniżej linii dziąseł, więc zmiany mogą być długo niewidoczne gołym okiem.

FORL jest bardzo częste u kotów i może dotyczyć zarówno młodych, jak i starszych zwierząt. Choroba bywa niezwykle bolesna – porównywana do odsłoniętego nerwu zęba u człowieka.

Objawy FORL u kota

Koty bardzo często nie pokazują bólu w oczywisty sposób. Zamiast tego pojawiają się subtelne zmiany:

• odskakiwanie od miski podczas jedzenia,
• żucie tylko jedną stroną,
• połykanie kawałków bez gryzienia,
• ślinienie się,
• nieprzyjemny zapach z pyszczka,
• mlaskanie,
• drżenie pyszczka w różnych momentach
• potrząsanie głową,
• unikanie dotyku okolicy pyska,
• rozdrażnienie lub wycofanie,
• mniejsza chęć do zabawy,
• pogorszona pielęgnacja sierści
• załatwianie się poza kuwetą
• depresja

Wiele osób myśli: „gdyby bolało, kot przestałby jeść”. Niestety koty często jedzą mimo bólu, bo instynktownie starają się funkcjonować normalnie. Po prostu muszą zjeść, by nie być głodnym. Dlatego choroby zębów bywają wykrywane bardzo późno.

Dlaczego choroby zębów bywają przeoczane?

Niestety nie każdy weterynarz zajmuje się stomatologią na co dzień i nie każda choroba zębów zostanie od razu rozpoznana podczas zwykłej wizyty. Zdarza się, że kot przez długi czas żyje z bólem jamy ustnej mimo wcześniejszych konsultacji.

Niepokojące mogą być między innymi:

• czarne plamy lub ubytki na zębach,
• zaczerwienione lub podrażnione dziąsła przy pojedynczych zębach,
• nadbudowane, narastające dziąsło,
• połamane zęby,
• kamień nazębny,
• krwawienie z dziąseł,
• nieprzyjemny zapach z pyska,
• zęby wyglądające „dziwnie” lub wysunięte.

Warto pamiętać, że część zmian — szczególnie przy FORL — może znajdować się pod dziąsłem i być niewidoczna bez RTG stomatologicznego. Z zewnątrz ząb może wyglądać dobrze, a pod nim może już dochodzić do zaawansowanego procesu chorobowego. Dlatego podstawą diagnostyki jest RTG stomatologiczne wykonywane w znieczuleniu. Samo oglądanie zębów bez zdjęć RTG nie pozwala wykluczyć FORL.

Dlatego w przypadku problemów z jamą ustną najlepiej udać się do polecanego kociego stomatologa, czyli lekarza weterynarii zajmującego się stomatologią kotów na co dzień. Taki specjalista ma większe doświadczenie w rozpoznawaniu subtelnych zmian, interpretacji RTG stomatologicznego i leczeniu chorób zębów u kotów.

Jak wygląda leczenie?

Niestety nie istnieje lek zatrzymujący FORL. Leczeniem jest usunięcie chorych zębów.

Dobrze wiemy, jak potrafi męczyć nawet ból jednego zęba. Tym bardziej warto pamiętać, że kot z chorą jamą ustną może odczuwać silny, przewlekły ból każdego dnia — często przez długi czas pozostający niezauważony.

Dla wielu opiekunów brzmi to przerażająco, ale kot po ekstrakcji bardzo często zaczyna czuć się wyraźnie lepiej. Opiekunowie często dopiero po zabiegu zauważają, jak bardzo ich kot wcześniej cierpiał!

Koty świetnie radzą sobie nawet po usunięciu wszystkich zębów, a najważniejsze jest pozbycie się przewlekłego bólu. Po takim zabiegu wiele kotów dosłownie dostaje nowe życie — stają się bardziej aktywne, chętniej się bawią, są spokojniejsze, bardziej kontaktowe i wraca im komfort codziennego funkcjonowania.

Jak dbać o kocie zęby?

Nie wszystkim chorobom zębów da się zapobiec, ale regularna profilaktyka ma ogromne znaczenie.

Regularne kontrole stomatologiczne

Warto regularnie zaglądać kotu do pyszczka i wykonywać kontrole weterynaryjne. Jeśli pojawia się kamień, zaczerwienione dziąsła lub nieprzyjemny zapach z pyska – nie warto zwlekać. Przy zdrowych zębach i dziąsłach zapach z pyszczka jest praktycznie niewyczuwalny!

Mycie zębów kota

Najskuteczniejszą profilaktyką jest stopniowe przyzwyczajanie kota do mycia zębów specjalną pastą weterynaryjną.

Nigdy nie należy używać ludzkiej pasty do zębów.

Wprowadzanie szczotkowania powinno odbywać się spokojnie, bez przytrzymywania kota na siłę i z poszanowaniem jego granic. U części kotów możliwe będzie pełne szczotkowanie, u innych tylko delikatne dotykanie okolicy pyska lub stosowanie preparatów wspomagających higienę.

Bardzo ważne jest również to, aby nie szorować już chorych, zaczerwienionych i bolesnych dziąseł. Jeśli w jamie ustnej toczy się stan zapalny, występuje FORL, kamień nazębny lub chore zęby — szczotkowanie może nasilać ból i dodatkowo podrażniać tkanki. Najpierw należy usunąć przyczynę problemu, czyli chore zęby lub kamień nazębny, a dopiero później stopniowo wprowadzać profilaktykę i mycie zębów.

Dieta a zdrowie zębów

Sucha karma nie czyści zębów, mimo popularnych mitów. Większość kotów rozgryza chrupki bardzo szybko, bez efektu „szczotkowania”. To trochę tak, jakby człowiek próbował myć zęby jedzeniem.

Ewentualnie duże kawałki mięsa do obgryzania mogą w pewnym stopniu wspierać mechaniczne „czyszczenie” zębów i pomagać w ograniczaniu odkładania się kamienia nazębnego, szczególnie w początkowych stadiach. Jednak nie jest to metoda, która zatrzymuje proces na stałe — kamień i tak z czasem będzie się odkładał, dlatego nie zastępuje to regularnej kontroli stomatologicznej i higieny jamy ustnej.

Znacznie ważniejsze są:

• regularne kontrole,
• szybkie reagowanie na objawy bólu,
• higiena jamy ustnej,
• odpowiednia profilaktyka stomatologiczna.

Kot po zabiegu stomatologicznym

Po ekstrakcji kot może potrzebować kilku dni rekonwalescencji, leków przeciwbólowych i miękkiego jedzenia. Bardzo ważne jest również ograniczenie stresu i zapewnienie spokojnego miejsca do odpoczynku.

Wielu opiekunów zauważa po zabiegu:

• większą aktywność i wesołość,
• poprawę apetytu,
• lepszy nastrój,
• większą chęć kontaktu,
• poprawę pielęgnacji sierści

Nie ignoruj subtelnych sygnałów

Koty rzadko pokazują ból w sposób oczywisty. Często są to drobne zmiany w zachowaniu, które łatwo przeoczyć, i do których łatwo się przyzwyczaić, jeśli trwają dłuższy czas.

Jeśli masz wrażenie, że Twój kot „dziwnie je”, odskakuje od miski albo zmieniło się jego zachowanie – warto skontrolować jamę ustną. Choroby zębów u kotów potrafią powodować ogromny, przewlekły ból mimo pozornie normalnego funkcjonowania.